Har bir xalqning ma’naviy kamoloti, milliy o‘zligini anglash va vatanparvarlik tuyg‘ularining shakllanishi, avvalo, o‘z vatani tarixini chuqur va mukammal bilish bilan chambarchas bog‘liqdir. Tarixiy xotira — bu nafaqat o‘tmish haqidagi bilimlar majmui, balki kelajak sari dadil qadam tashlashda mustahkam ma’naviy tayanch vazifasini bajaruvchi muhim omildir. Shu nuqtai nazardan, yurtimiz hududlarining boy tarixini ilmiy asosda o‘rganish va keng jamoatchilikka yetkazishga qaratilgan tadqiqotlar alohida ahamiyat kasb etadi.
Ana shunday muhim tashabbuslardan biri sifatida yaratilgan “Nurobod — qadimiy maskan” monografiyasi Nurobod tumani tarixini chuqur ilmiy tahlil asosida yoritib beruvchi muhim tadqiqotlardan biri bo‘lib, hududning qadimiy davrlardan to hozirgi kungacha bo‘lgan tarixiy taraqqiyot bosqichlarini qamrab oladi.
Mazkur ilmiy asarning yaratilishida Yahyo G‘ulomov nomidagi Samarqand arxeologiya instituti, Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti, “Ipak yo‘li” xalqaro tadqiqot instituti, Samarqand davlat chet tillar instituti, Nurobod tumani hokimligi hamda O‘zbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universiteti serjantlar tayyorlash oliy maktabi rahbariyati va professor-o‘qituvchilarining fidokorona mehnatlari muhim o‘rin tutadi.
Monografiyada Nurobod tumani tarixiga oid ma’lumotlar ilmiy maqolalar, tarixiy manbalar, keng ko‘lamli arxeologik izlanishlar hamda qazilma ishlari natijalariga tayanilgan holda yoritib berilgan. Tadqiqotlar Nurobod tumani hududi insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimiy yashash maskanlaridan biri ekanini ilmiy dalillar asosida tasdiqlaydi. Xususan, bu hududda ibtidoiy san’at va madaniyatning dastlabki o‘choqlari shakllangani, qadimgi aholi turmush tarzi va xo‘jalik faoliyati yuksak darajada rivojlangani ochib berilgan.
Xulosa qilib aytganda, “Nurobod — qadimiy maskan” monografiyasi Nurobod tumani tarixini ilmiy asosda o‘rganish, uning boy madaniy merosini keng jamoatchilikka yetkazish hamda yosh avlodda tarixiy xotira, milliy g‘urur va vatanparvarlik tuyg‘ularini mustahkamlashda muhim ilmiy va ma’naviy manba bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu asar nafaqat tarixchi va tadqiqotchilar, balki o‘z yurtining o‘tmishiga befarq bo‘lmagan har bir kitobxon uchun katta ahamiyatga ega.